Zaterdag 31 juli, Vrij Nederland: de bezeten biograaf. Het voorpagina-artikel van Carolina Lo Galbo in VN gaat in op de relatie van een viertal biografen met hun onderwerp: Nop Maas, biograaf van van het Reve, Annejet van der Zijl (Annie M. G. Schmidt en prins Bernhard), Maaike Meijer, auteur van een nog niet verschenen biografie van Vasalis, en ook Max Arian, van wie net een biografie is verschenen over de jonge Wil Sandberg. De verhoudingen van de biografen met hun onderwerp blijken sterk afhankelijk van de persoon van de biograaf en de gebiografeerde. Omdat Sandberg, zeker waar het zijn privé leven aanging nogal gesloten was, is identificatie van biograaf Max Arian minder vanzelfsprekend dan voor de biografen van van het Reve en Vasalis. Voor Annet van der Zijl lijkt afstand houden van haar onderwerp een volstrekt natuurlijke modus tijdens het schrijven van haar biografiën.
Zaterdag 3 juli 2010: Artikel van Anet Bleich in de Volkskrant. In de boekenbijlage van de Volkskrant (blz. 6) bespreekt Anet Bleich twee boeken die te maken hebben met Wil Sandberg: ‘Binnen was buiten – De Sandberg-vleugel, SMA, Amsterdam’ van Paul Kempers en Arians Sandbergbiografie. In het artikel (‘Rode jonkheer verbond kunst en straat’) wordt de door Arian beschreven Werdegang van Sandberg tot de befaamde museumdirecteur en zijn visie op de kunst (KUNST - het onmisbare overbodige), verbonden aan de perikelen rond de sloop en vervanging van de Sandberg-vleugel, het onderwerp van het boek van Kempers.
De openbare presentatie van Arian's biografie van Sandberg heeft onder ruime belangstelling plaatsgevonden op donderdag 3 juni in de theaterzaal van de Openbare bibliotheek Amsterdam (OBA).
De bijeenkomst begon met een openingswoord van de direkteur van de OBA, Hans van Velzen, die de aanwezigen hartelijk welkom heette en zei bijzonder content te zijn dat deze presentatie in de OBA plaatsvond (zie: toespraak Hans van Velzen).
Naast heel veel anderen waren verder ook aanwezig: Sandberg’s dochter Helga (88) die het eerste exemplaar van het boek in ontvangst nam; Jos Houweling, directeur van het Sandberg-instituut; Max Arian, de auteur; Herman Adèr, de uitgever, en Geurt Imanse en Michiel Nijhoff van het Stedelijk Museum Amsterdam.
Op PM, website voor beslissers bij de overheid bespreekt René Zwaap de kritische toespraak van Jos Houweling over de afbraak van de nieuwe vleugel van het Stedelijk Museum (‘Directeur Sandberg instituut vraagt eerherstel voor vernieuwer: Stedelijk Museum toe aan nieuwe Sandbergvleugel’; zie: PM website). Een passage uit die toespraak is goed te zien en te horen op het videofilmpje dat Daniël en Daan Adèr maakten tijdens de presentatie.
Op de weblog van Adrie Kriegsman is een uitgebreid verslag te lezen van de bijeenkomst op 3 juni. Zie: Kunst en Cultuur (Assen).

zoeken & scheuren -- de jonge sandberg (622 blz).

Dan volgt een jarenlange huwelijksreis, pogingen kunstschilder te worden die er op uit lopen dat hij een soort van Mazdaznan-priester wordt. Moeizaam zijn z’n eerste jaren als grafisch ontwerper, die vernieuwing zoekt en niet kan vinden.

Tot zijn eigen verbazing vindt hij in de loop van de jaren dertig zijn plek in het Stedelijk Museum, eerst als onbetaalde vrijwilliger, dan als conservator en directeur. In het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog leert hij pas goed keuzes maken, initiatieven nemen, organiseren, coördineren, een spin zijn in verschillende webben. Hij leert vrienden kennen die hun idealen voor het kunstleven na de oorlog niet waar hebben kunnen maken omdat ze vanwege hun verzetswerk, vooral de spectaculaire aanslag op het Bevolkingsregister, door de Duitse bezetter worden gefusilleerd.

Sandberg weet door een toeval te ontkomen, moet onderduiken en hervindt zich als grafisch ontwerper op een klein kamertje in Gennep, als hij eindelijk tijd vindt voor zijn Experimenta Typografica. Het is een lange weg die hij in 47 jaar is gegaan, maar daardoor kan hij vanaf 5 mei 1945 de mythe Sandberg worden.

Het heeft dus lang geduurd voordat jonkheer Willem Jacob Henri Berend Sandberg (1897-1984) kortweg Sandberg werd, de legendarische directeur van het Amsterdamse Stedelijk Museum. Hij maakte het Stedelijk tot het belangrijkste museum voor moderne kunst in Europa, onder andere door het open te stellen voor eigentijdse kunstenaars waarvan hij vermoedde dat zij de ontwikkeling van de kunst verder zouden kunnen brengen. Daarnaast bleef hij altijd ook ruimte bieden aan tegenstemmen.

Fragment uit de inleiding waarop de voorplaat gebaseerd is:
Het levensverhaal van Wil Sandberg (1897-1984) is op het eerste gezicht een aaneenschakeling van mythes, sprookjes en avonturenverhalen. De meeste van deze soms zeer bizarre geschiedenissen zijn waar gebeurd, maar sommige zijn uitgegroeid tot mythes, die zorgvuldig door hemzelf werden gecultiveerd en in stand gehouden. Sandberg ging naar mate hij ouder werd steeds meer naar zijn eigen mythes leven. Er valt geen biografie over hem te schrijven als je die mythes negeert.

Het allereerste mythische beeld dat Sandberg van zichzelf heeft geschapen, is dat van een ondeugende, guitige kwajongen. Sandberg heeft zichzelf ooit getekend als een jongetje op blote voeten in plusfours, met een tekenmap onder z'n arm en op z'n hoofd een springerige kuif. Hij lijkt een jongen van twaalf op die tekening, maar hij is dan al bijna veertig. De tekening staat op het kaartje waarmee hij eind 1934 zijn relaties 'geluk in 1935' toewenst. Met 37 jaar ziet hij zich blijkbaar nog steeds als een ondeugend kind dat de boel op stelten komt zetten. Zelfs als zeer bejaarde heer zal hij blijven volhouden dat hij altijd een kwajongen is gebleven.

Dat simpele plaatje laat nog een twee andere mythes zien. Dat zijn de mythes van zuiverheid en een opgewekt voortgangsgeloof. Sandberg tekent zichzelf tegen een nonchalante vierhoek, die verticaal in twee helften is verdeeld, een zwarte en een witte baan. De jongen stapt van de linkse, donkere helft naar het rechtse, witte vlak. Van het donker naar het licht. Op weg vanuit het duistere verleden van de negentiende eeuw naar de gestileerde witte vlakken van Mondriaan.

Max Arian (1940) studeerde politicologie aan de Universiteit van Amsterdam en werd daarna journalist. Hij was redacteur Cultuur en Buitenland van het weekblad De Groene Amsterdammer, waarin hij vooral schreef en schrijft over vernieuwend toneel en muziektheater. Als middelbare scholier genoot hij, zoals veel scholieren in die tijd, veel en vaak van de tentoonstellingen die Sandberg organiseerde in het Stedelijk Museum. Een opdracht voor het schrijven van een biografie over Wil Sandberg kreeg hij oorspronkelijk van het Amsterdamse Fonds voor de Kunst.